กราฟอัตราเร็ว–เวลา: หาระยะทางจากพื้นที่ พร้อมโจทย์ฝึก SP

✈ อ่านแกนและหน่วยก่อนแบ่งพื้นที่ใต้กราฟ ฝึกคำนวณระยะทางจากสามเหลี่ยมและสี่เหลี่ยม พร้อมแยกอัตราเร็วออกจากความเร็ว ✮✮✮✮✮
อ่านแกนก่อนเลือกสูตร
โจทย์ที่ให้กราฟอัตราเร็ว–เวลาไม่จำเป็นต้องเริ่มจากสูตรการเคลื่อนที่หลายบรรทัด ลองดูพื้นที่ระหว่างเส้นกราฟกับแกนเวลาก่อน บทเรียนนี้ใช้กราฟเส้นตรงเป็นช่วง ๆ และโจทย์ที่แต่งขึ้นใหม่สำหรับฝึกพื้นฐาน ไม่ใช่ข้อสอบจริงของสายการบิน
แกนตั้งเป็นอัตราเร็ว (speed) หน่วย m/s และแกนนอนเป็นเวลา (time) หน่วย s พื้นที่ใต้กราฟจึงมีหน่วย (m/s) × s = m และแทนระยะทาง ถ้าโจทย์ใช้ km/h กับวินาที ต้องทำหน่วยให้สอดคล้องกันก่อน
ตัวอย่างตามภาพปก
วัตถุเริ่มจากหยุดนิ่ง เพิ่มอัตราเร็วอย่างสม่ำเสมอจนเป็น 20 m/s ใน 4 s จากนั้นเคลื่อนที่ด้วยอัตราเร็ว 20 m/s อีก 6 s รวมเวลาทั้งหมด 10 s
ช่วงแรกเป็นสามเหลี่ยม: ระยะทาง = (1/2) × 4 × 20 = 40 m
ช่วงหลังเป็นสี่เหลี่ยม: ระยะทาง = 6 × 20 = 120 m
ระยะทางรวม = 40 + 120 = 160 m
จุดที่พลาดง่ายคือใช้เวลา 10 s เป็นฐานของสี่เหลี่ยม ทั้งที่ช่วงอัตราเร็วคงที่เริ่มเมื่อ t = 4 s จึงต้องใช้ 10 − 4 = 6 s
ความชันกับพื้นที่ตอบคนละคำถาม
พื้นที่ใช้หาระยะทาง ส่วนความชันของกราฟอัตราเร็ว–เวลาบอกอัตราการเปลี่ยนอัตราเร็ว เช่น ช่วงแรกเพิ่ม 20 m/s ใน 4 s จึงได้ 5 m/s² ถ้าการเคลื่อนที่เป็นเส้นตรงและไม่กลับทิศ ค่านี้สอดคล้องกับขนาดความเร่งในช่วงเพิ่มอัตราเร็ว อย่าสรุปว่าเส้นแนวนอนหมายถึงหยุดนิ่ง หากเส้นอยู่ที่ 20 m/s วัตถุยังเคลื่อนที่อยู่
แยก speed ออกจาก velocity
กราฟความเร็ว–เวลา (velocity–time) ในหนึ่งมิติอาจอยู่ใต้แกนเวลา พื้นที่แบบมีเครื่องหมายให้การกระจัด หากต้องการระยะทาง ต้องรวมขนาดพื้นที่ของแต่ละช่วง ส่วนกราฟอัตราเร็วไม่มีค่าติดลบ ข้อนี้สำคัญเมื่อโจทย์มีการกลับทิศ
ตัวอย่าง เคลื่อนที่ด้วยความเร็ว +6 m/s เป็นเวลา 2 s แล้ว −6 m/s อีก 2 s จะมีการกระจัด 12 − 12 = 0 m แต่ระยะทาง 12 + 12 = 24 m โดยสมมติการเปลี่ยนช่วงเป็นแบบอุดมคติ
ลองทำเอง 3 ข้อ
ข้อ 1 อัตราเร็วคงที่ 12 m/s นาน 5 s เดินทางได้เท่าไร?
A) 2.4 m B) 17 m C) 30 m D) 60 m E) 120 m
ข้อ 2 อัตราเร็วลดอย่างสม่ำเสมอจาก 18 m/s จนหยุดใน 6 s ระยะทางระหว่างชะลอเป็นเท่าไร?
A) 3 m B) 24 m C) 54 m D) 108 m E) 216 m
ข้อ 3 อัตราเร็วเพิ่มอย่างสม่ำเสมอจาก 4 เป็น 10 m/s ใน 3 s ระยะทางเป็นเท่าไร?
A) 9 m B) 12 m C) 18 m D) 21 m E) 30 m
เฉลยและตรวจหน่วย
ข้อ 1 ตอบ D: พื้นที่สี่เหลี่ยม = 12 × 5 = 60 m
ข้อ 2 ตอบ C: พื้นที่สามเหลี่ยม = (1/2) × 6 × 18 = 54 m
ข้อ 3 ตอบ D: พื้นที่สี่เหลี่ยมคางหมู = [(4 + 10)/2] × 3 = 21 m หรือแยกเป็น 4 × 3 + (1/2) × 3 × (10 − 4) = 12 + 9 = 21 m
การใช้ค่าเฉลี่ยของอัตราเร็วต้นกับปลายในข้อ 3 ทำได้เพราะอัตราเร็วเปลี่ยนอย่างสม่ำเสมอ ไม่ควรนำไปใช้กับกราฟโค้งโดยไม่มีเงื่อนไขรองรับ
เช็กก่อนส่งคำตอบ
อ่านชื่อแกน ตรวจหน่วย แบ่งช่วงเวลา และเขียนหน่วยท้ายคำตอบทุกครั้ง ถ้าผลมีหน่วย m/s² แต่โจทย์ถามระยะทาง ให้กลับไปดูว่าเผลอหาความชันแทนพื้นที่หรือไม่
ทบทวนการแปลงหน่วยเพิ่มเติม: https://studentpilotthai.com/articles/acceleration-unit-conversion
อ่านความเร็วเฉลี่ยต่อ: https://studentpilotthai.com/articles/average-speed
ต้องการวางแผนทบทวน Math และ Physics สำหรับ Student Pilot สอบถาม Line @tutorferry พร้อมแจ้งหัวข้อที่อยากฝึกได้ครับ
แหล่งอ้างอิง
OpenStax Physics 2.4: Velocity vs. Time Graphs
https://openstax.org/books/physics/pages/2-4-velocity-vs-time-graphs
ตรวจแหล่งอ้างอิงวันที่ 31 ตุลาคม 2569 ตัวอย่าง ตัวเลือก เฉลย และภาพกราฟจัดทำขึ้นใหม่โดย Captain Ferry
แหล่งอ้างอิง
นำความรู้ไปลองทำโจทย์
ทดลองฟรี 9 ข้อ รวม Math, Physics และ Aptitude · 1 ครั้งต่อบัญชี
ทดลอง Mock Testดูแพ็กเกจจากบทความสู่แผนฝึกและแพ็กเกจ
อ่านหลักการเพิ่มเติม เลือกชุดฝึก และเปรียบเทียบสิทธิ์ในแพ็กเกจตามเรื่องที่สนใจ
ฟิสิกส์สอบนักบิน: ทบทวนหลักการและฝึก Physics Student Pilot →